Yeni Nesil Ticaret Anlaşmalarına Uyuma Doğru!

Avrupa Parlamentosu 13 Aralık 1995 tarihinde Strasbourg’daki merkezinde yaptığı oylamada 6 Mart 1995 tarihinde Brüksel’de alınan Gümrük Birliği Kararı’nı yapılan oylama sonucu onaylamıştı. Peki ya şimdi? Gerçi revizyon müzakereleri zaman alacak (Konsey’den Komisyon’a ‘Başlatabilirsin’ Talimatı verilebilirse) ve bittikten sonra Avrupa Parlamentosu onayına sunulacak. Her şey de o günün koşullarına bağlı olacak.

Avrupa Parlamentosu 13 Aralık 1995 tarihinde Strasbourg’daki merkezinde yaptığı oylamada 6 Mart 1995 tarihinde Brüksel’de alınan Gümrük Birliği Kararı’nı yapılan oylama sonucu onaylamıştı. Peki ya şimdi? Gerçi revizyon müzakereleri zaman alacak (Konsey’den Komisyon’a ‘Başlatabilirsin’ Talimatı verilebilirse) ve bittikten sonra Avrupa Parlamentosu onayına sunulacak. Her şey de o günün koşullarına bağlı olacak.

***

AVRUPA KOMİSYONU’NUN GÜMRÜK BİRLİĞİ MÜZAKERELERİ İÇİN KONSEY’DEN YETKİ TALEBİ OLUMLU BİR GELİŞME

ayhan_zeytinoglu

Ayhan Zeytinoğlu

Türkiye-AB Gümrük Birliğinin güncellenmesi sürecinde kritik bir aşama dün gerçekleşti. Avrupa Komisyonu gümrük birliğinin modernizasyonu müzakerelerini başlatmak için Konsey’den yetki talep etti. [Commission proposes to modernise the Customs Union with Turkey – Commission proposes to modernise the Customs Union with TurkeyCommission proposes to modernise the Customs Union with Turkey – FR DE ES NL IT FI EL CS PL SL RO TR]AB’nin ticaret konusundaki müzakereleri Avrupa Komisyonu tarafından Bakanlar Konseyi’nin yetkilendirmesi üzerine gerçekleştiriliyor. Komisyon AB’nin ortak pozisyonunu üçüncü ülkeler ile müzakere ediyor.

Avrupa Komisyonu’nun Türkiye ile gümrük birliğinin modernizasyonu müzakerelerini başlatmak için Konsey’den yetki istemesi Mayıs 2015 tarihinde başlayan sürecin önemli halkalarından birini oluşturuyor. Taraflar arasında resmi müzakerelerin 2017’de başlamasını bekliyoruz. Bunun için Konseyin ortak müzakere pozisyonunu belirlemesi ve Komisyon’a müzakereleri başlatmak ve yürütmek için yetki vermesi gerekiyor. Bu sürecin ilk adımı dün atılmış oldu. Konseyin de hızlı hareket etmesini ve gerekli yetkiyi Komisyona vermesini bekliyoruz. Bu noktada herhangi bir gecikme, kritik bir dönemden geçen Türkiye ve AB ilişkileri açısından olumsuz olacaktır. Şu anda ilişkilerin en fazla ilerleme potansiyeli gösteren alanı gümrük birliğinin güncellenmesi konusu.

“Gümrük Birliğinin Derinleştirilmesi Türkiye’yi Orta Gelir Tuzağından Çıkaracak Potansiyeli Taşıyor Ama Tam Üyelik Perspektifi Unutulmamalı”

Türkiye ve AB arasındaki gümrük birliği Türk sanayisinin rekabet gücü, verimliliği ve üretkenliği açısından son derece önemli bir fark yaratmıştır. AB ve Türkiye arasındaki mal ticaretinin değeri 1996’dan beri 4 kat artmıştır. Ancak geldiğimiz noktada, gümrük birliği iki taraf arasındaki ticaretin geliştirilmesi için yeterli olamamaktadır. Hizmet sektörleri ve tarım ürünleri gümrük birliği kapsamına dâhil değil. Bu sektörlerin AB pazarına erişimini sağlamamız için gümrük birliğinin derinleştirilmesi gerekiyor. Yapılan araştırmalar, güncellenmiş ve derinleştirilmiş bir gümrük birliğinin Türkiye için %2.47’lik bir gelir artışına yol açacağını gösteriyor. Her şeyden önemlisi, yeni gümrük birliği AB müktesebatına uyumu da hızlandıracağı için Türkiye’nin ortak pazara erişimini kolaylaştıracak ve yapısal reformların önünü açacak. Türkiye’nin orta gelir tuzağından çıkması için bir çıpa ve manivela görevi göreceğini düşünüyorum.

Türkiye AB üyelik müzakereleri şu anda ilerlemiyor. Ancak siyasi bir hedef olarak tam üyelik perspektifinin canlı tutulması büyük önem taşıyor. Türkiye’nin Batı standartlarında bir demokrasi ve hukuk devleti olması yanında, ekonomik kalkınma hızının devamı ve refah artışı için de bu çok önemli. Rakamlara baktığımızda, Türkiye’nin AB üyelik perspektifinde belirleyici bir dönem olan müzakerelerin açıldığı dönemde, Türkiye’nin milli gelirinde eşi görülmedik bir artış yaşanmıştı. GSYİH 2004’te 390.387 milyon dolar düzeyinden, 2008’de 741.792 milyon dolara çıkmıştı yani 4 yılda %90 oranında artmıştı. Bu artışta tam üyelik müzakerelerinin başlaması büyük rol oynamıştı. Bugün gümrük birliğinin güncellenmesinin yanında, üyelik müzakerelerinin hızlanacağı koşulların yaratılmasının da Türkiye ekonomisi ve demokrasisi açısından vazgeçilmez olduğunu düşünüyoruz.

“Gümrük Birliğinin Güncellenmesinde STA, kamyon kotaları, uyuşmazlıkların çözümü gibi sorunların giderilmesi için de şart”

20 yıldır yürürlükte olan Türkiye-AB gümrük birliğinin işleyişinde sorunlar yaşanıyor. Bu sorunları çok defalar dile getirdik. Türkiye’nin karar alma mevkiinde olmadan AB ticaret politikasına uyum sağlaması, özellikle hızlanan STA müzakerelerinin dışında kalması bizi etkilemektedir. AB’nin imzaladığı STA’ların eş zamanlı olarak Türkiye ile de müzakere edilmesi ve imzalanması iyi işleyen bir gümrük birliği ilişkisinin gereğidir. Türkiye’den AB’ye giden malların taşınmasına engel oluşturan ve bu sebeple tarife dışı bir engel olarak değerlendirdiğimizi kamyon kotaları konusu da yine çözüme kavuşturulması gereken diğer bir konuyu oluşturuyor. Bir diğer önemli konu ise, gümrük birliği kapsamında serbest dolaşan malları üreten veya ticaretini yapan iş insanlarının aynı serbestlikten yararlanamaması, yani vize uygulaması. Bunun da vize serbestliği süreci çerçevesinde halledilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

“Gümrük birliğinin modernizasyonu müzakereleri yeni nesil ticaret anlaşmalarının birçok unsurunu barındıracak. Müzakere kapasitesini güçlendirmek için sürece iş dünyasının etkini katılımını sağlamalıyız”

Türkiye-AB gümrük birliğinin güncellenmesi sürecine yeni nesil ticaret anlaşmalarının birçok unsurunun dâhil edileceğini öngörmek mümkün. Bunların arasında hizmet, tarım ve kamu alımları piyasalarının karşılıklı olarak açılmasının yanında, ortak karar ve danışma prosedürleri, uyuşmazlıkların çözümü mekanizmaları, çevresel ve sosyal standartlar, iş güvenliği ve sağlığı, tüketicilerin korunması, gıda güvenliği, bitki sağlığı, veterinerlik ve hijyen ile ilgili rejimlere uyum, fikri mülkiyet hakları, yatırımcının korunması gibi birçok alan yer alıyor. Hatta yolsuzlukla ve kara para aklama ile mücadele ve enerji güvenliği gibi ilk bakışta doğrudan ilgili görünmeyen konuların da müzakerelere dâhil edilmesi mümkün. Bu süreçte müzakere kapasitesinin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Gümrük birliğinin güncellenme sürecinden doğrudan etkilenecek olan iş dünyası temsilci kuruluşları ve sivil toplum kuruluşlarının müzakere süreci hakkında bilgilendirilmesi ve sürece dâhil edilmesi bu kapasitenin artırılması açısından da kilit rol oynayacak.

* * *

Konuya ilişkin:

§ Türkiye-AB Gümrük Birliği’nin yeniden şekillenmesi

§ Gümrük Birliği ülkemize ne kazandırdı?

§ Türkiye-AB Gümrük Birliği’nde Yaşanan Temel Sorunlar

§ Gümrük Birliği, Türkiye’nin AB’ye entegrasyonunda sadece bir “kilometre taşıdır.”

§ Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı (TTIP) ve Gümrük Birliği

§ Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ülke ekonomisinde çığır açacak

§ TTIP Müzakerelerinde kat edilen mesafeler.

§ TTIP Süreci ve Kamuoyu: Destek azalıyor mu?

§ Tarım Sektörü hazır mı?

Reklamlar